یکشنبه دوازدهم مهر 1388
آزرگي فارسی نیہ
اگہ سون رنگ اونگہ قد جیباری مردومی آزرہ خوب غووج توخ کنی بلدے مو ای تورہ وازے موشہ کی ای مردوم از اوروغی زرد استہ۔ اگہ لوزائی تورکی موغولی رہ دہ زیبونی آزرگی دہ نزر بیگری خود شی ای تورہ رہ نیشو میدیہ کی دہ بینی اوروغی زرد آزرہ از ووروغی تورک و موغول استہ۔اگہ اوروغی زردی بستہ دونیا رہ دہ نزر(نظر)بیگری مینگرنی کی از شرقی ایشیا گیریفتہ تا جونوب و مرکزی ایشیا دہ اید مینے شی ام اوروغی زرد(نسل زرد)زیبون شی فارسی نییہ غیر از ریزہ ترین گوروے شی کی مردومی آزرہ بشہ۔ خو،دہ قدی سیلی ازی اینسانائی اوروغی زرد یگ ریزہ گوروے شی کی آزرہ استہ یا چوتور زیبون خو فارسی موگہ؟ دہ ای بارہ یگ سوراغ سورچی گر(محقق) دہ بارے قومی آزرہ سید عسکر موسوی ای رقم نیمیشتہ مونہ۔
''زیبونی تورکی قد رقم رقم لیجای (لہجہ ہای) خو دہ زمانائی پیش از میلاد دہ بامیو (بامیان)گوفتہ موشود۔(ھزارہ ھای افغانستان سفے73 ) پیش ترگ رفتہ دہ سفے 129
کیتاب خو نیمیشتہ مونہ کی دہ دورونی 724تا 1890میلادی زیبونی مردومی ازاریستو
بدل موشہ و فارسی جای گیری ازو زیبونا موشہ کی دہ ازاریستو گوفتہ موشود۔
ھیوان تسونگ یگ زواری چینی ام کی دہ زمانے کوشانی یا دہ بامیو مورہ امی تورہ
رہ نیمیشتہ مونہ کی زیبونی باشیندائی مونتقہ از زیبونائی مردومائی مونتقائی گیرد و
بر شی کلو فرق درہ۔ غیر ازی نفرا یگ بولوگ دیگہ سوراغ سورچی گرا ام استہ، امی
رہ موگہ کی زیبونی مردومی آزرہ دہ اولا فارسی نبودہ۔ از خاتیری کمی جگہ ما نامی
پگ شی رہ دہ اینجی گیریفتہ نمیتنوم۔
آلی تورہ دہ اینجی استہ کی مردومی آزرہ زیبون شی دہ اولا تورکی بودہ، بیسم فارسی
رہ چوتور ازخو کدہ، وفارسی چوتور شود کی از تورکی کدہ کلو تر بال بور شو کد؟
اگہ مو و شومو تاریخ رہ خوب دہ غور بیخانی ای تورہ بلدے مو وازے موشہ کی دہ
مولگی فارسا دہ خیلافی بال دیست بودونی اربا(عرب ھا)جومبیشی شعوبیہ و غیرہ
کی دہ تیزی سر بال مونہ دہ نتیجے شی ادبی فارسی دہ ووجود میہ۔ دہ ای دورو رقمی
رودکی واری قستہ گویا ام سر بال مونہ کی قد دیگہ ادیبائی ایرانی قتیگی ادبی فارسی
رہ تا اندازہ رہ بال بور مونہ۔ از خاتیری کی دہ ای دورو ادبی فارسی تا اندازہ رہ پیشرفت
مونہ امزوغیدی کی سلجوقی یائی تورک دہ سری ایقتیدار میہ بلدے دربار قد کارائی
دفتری خو از فارسی کار میگرہ و زیبونی تورکی از خودون خو اید دہ غم شی نموشہ۔
از سلجوقیا پاس غزنوی یائی تورک ام زیبونی از خودون خو یگ دورہ ایشتہ بلدے پیشرفتی
فارسی اوقس کار مونہ کی سلجوقیا بیخی دہ گردی کاپی شی گوم موشہ۔امی رقم تیموریائی
تورک ام دہ اولا دہ نیائی سائے شی ادبی تورکی قد فارسی اردوی شی جوغ بربر پیش مورہ
لاکین ای کار تا دیر دوام پیدا نمونہ و تیموریا ام آخیر فارسی بلے شی غلبہ مونہ۔
تورہ کوتا ای کی زیبونی فارسی اوقس بل دیلی تورکا قد موغولا شیری موشہ کی بابر قد تول
خو فارسی رہ دہ ایندیستوام زیبونی درباری قد دفتری جور مونہ۔ دہ ای کٹہ مونتقے دونیا
از کوشیشا ئی تورکا قد موغولا زیبونی فارسی اوقس بال بور شود کی تاسیل کدائی ازی بستہ
مونتقے کٹہ زیبون شی فارسی جور موشہ۔ امزی خاتیر دہ زیبونی اوردو ای مسل جور موشہ
کی"پڑھیں فارسی بیچیں تیل۔ یہ دیکھو قدرت کے کھیل"امی آل کی دہ ای سری روز دہ بلے آزرہ استہ دہ ای آل مردومی برے سغیر ام گیریفتار بود۔ یانی او مردوم ام فارسی دہ نزر شی زیبونی ایلم و دانیش یا زیبونی ادبی میماد۔ دہ آلیکی زیبونائی جائی از خودون شی دہ نزر شی زیبونائی بےسوادا یا قول پورتغی میماد۔لاکین مردومی برے سغیر(شبہہ قارہ)
غیدی کی دہ بارے زیبونائی جائی خو سر شی درکہ کد،زیبونی فارسی رہ از برے سغیرگیلیم شی جم کدہ سون مولگی فارس رئی کد۔
تورہ سری ازی استہ کی تورکا قد موغولا زیبونی از خودون خو دہ نیمی را ایشتہ زیبونی
فارسی رہ اوقس بال بور مونہ کی خودونی فارسا رہ بیخی دہ چیگ میندزہ!مسلن نجیب مائل
ھروی نیمیشتہ مونہ کی" ترکان را بنگرید کہ چون بر این منطقہ مسلط شدند، بہ فرھنگ و
زبان فارسی انیس شدند و ھمدم۔ بسا این کہ زبان خود را فراموش کردند۔آنان نہ تنہا حامی
شاعران و نویسندگان فارسی زبان بودند کہ خود نیز بہ شعر سرایی پرداختند۔
مغولان را در نظر آرید کہ با یاسای چنگیز و با وحشت بی کران بر سر زمین ھای فارسی
گویان مسلط شدند۔ دیری نپائید کہ با فرھنگ و زبان فارسی مالوف گردیدند و مانوس، بحدی
کہ دستگاہ تاریخ نگاری بہ راہ انداختند و بزم ھای شان را با قند پارسی شکرین ساختند۔ اخلاف
آنان یعنی تیموریان آنچنان متوجہ زبان و فرھنگ فارسی شدند کہ گاہ آدمی را مردد می کند کہ
آیا آنان فارسی زبان نبودہ اند؟؟؟ بسیاری ازسلاطین تیموری شعر می سرودند، و می بایست شاعران فارسی سرا در ایام رزم و بزم با آنہا می بودند۔ وزیر نکتہ یاب آنان یعنی امیر علی شیر نوائی نیز ترک بود وترکی زبان۔ اما ھمو نیز بہ زبان فارسی آبی تازہ زد و بازاری دیگر گونہ ایجاد کرد۔ (تاریخ و زبان در افغانستان سفے 109 )
ڈاکتر علی شریعتی نیمییشتہ مونہ کی"در تاریخ سیستان آمدہ است کہ یکی از شعراء مدحیہ ای
برای یعقوب لیث بہ عربی انشاء کرد و در پیشگاہ وی خواند کہ البتہ غالبا نمی فہمیدند،ولی رسم
شدہ بود و این نوعی تفاضل و تفاخر بود، یعقوب کہ عیاری آزادہ و اصیل بود،وبرای ابراز شخصیت
خویش بہ این بیگانہ نمایی ھای زبون کنندہ نیازی نداشت، برای نخستین بار این تظاھر و تشبہ
بی معنی را کوبیدہ و فریاد کرد کہ:"چرا باید چیزی گفت کہ من اندر نیابم؟ ازآن پس شعراء در
سرودن شعر بہ فارسی احساس حقارتی نمی کردند و با اھتمامی کہ بویژہ سامانیان در رواج آن
داشتند و شکوہ دربار خویش را درکثرت شعراء و علماء بزرگ می یافتند، شعرایی نابغہ ای پدید
آمدند کہ در گویش دری کہ یک زبان فقیرو سادۂ محلی بود ، شاھکارھای جاوید ادب را آفریدند
و در طی دو قرن یگ گویش محلی را بہ پایۂ زبان رودکی و دقیقی و فردوسی رساندند و اگر چہ
این دولت ھا مستعجل بودند و ناگہان ترکان غزنوی بر این کشور چیرہ شدند، با این ھمہ،فارسی
چنان قدرت و شیوغ و قبولی یافتہ بود کہ اینان بہ جای دشمنی بہ آن و ترویج زبان عربی۔ کہ بدان
تعصب دینی داشتند،بہ فارسی متوسل شدند و آن را بہ عنوان بزرگترین رابطۂ قدرت با مردم ایران
برگزیدند و تشویق و ترغیب شعرای فارسی گوی را ھمچنانکہ در عصر حکام و سلاطین پیشین
ایرانی بود، ادامہ دادند و حتی از آنان دراین کار پیشی گرفتند۔ و مرد خشن و متعصب و بی ذوقی
چون محمود ترک، بزرگترین عامل رواج یافتن این زبان و شاعری بدین زبان گشت و دامنۂ آنرا
از مرز ھای ایران نیز فراتر برد و چنانکہ گفتہ از چہار صد بیشتر شاعر فارسی گوی را از دربار
خویش جیرہ می داد۔ می گویند وی پیش از آنکہ (( ری)) را فتح کند شعرایی را بہ آن دیار فرستادہ
بود تا بہ نیروی شعر و زبان فارسی زمینۂ پزیرش وی را در میان مردم فراھم آورند و از خشونت
و ھولناکی و بیگانگی سیمای او بکاھند و با ھنر مدیحہ سرایی بہ صورت یک منجی مومن و خیر
خواہ و پارسا و حکیم و کریمش نمایند۔۔۔۔" (بازگشت بہ خویش سفے111)
از نیمیشے سید عسکر موسوی، ھوانگ تسونگ، نجیب مائل ھروی قد ڈاکٹرعلی شریعتی ای تورہ وازے موشہ کی فارسی زیبونی مردومی آزرہ یا تورکا نبودہ بلکی مردومی تورک زیبونی ازخودون خوایشتہ قد زیبونی قومی فارس تورہ گوئی رہ شورؤمونہ۔ آلی موری دہ سوراغی ازی تورہ کی سوراغ سورچی گرا ئی قومی آزرہ دہ ای بارہ نزر شی چیہ؟
طارق مالستانی نیمیشتہ مونہ۔ "محیط زیست و دلبستگی مفرط مردم ھزارہ با فارسی زمینۂریشہ دوانی عمیق را فراھم ساختہ و کار بہ جایی رسیدہ کہ قوم ھزارہ از جملۂ فارسی زبانان افغانستان محسوب می گردد ورنہ مردم ھزارہ زبان شان مغولی بودہ و فعلا ھم موجود است۔ (فرھنگ ابتدائی ملی ھزارہ سفے2 )
خداے نظر قنبری نیمیشتہ مونہ کی دہ مامیلے زیبونی آزرگی آزرہ ار قدر از فارسی دور تر شودہ بورہ در خود خو نیزدیگ تر شودہ مورہ۔(طلوغ فکرنوبدی اشتوم از مقالے پروفیسر شرافت عباس)
حسن فولادی دہ کیتابی ھزارہ ھای خو نیمیشتہ مونہ کی"یکی از ویژہ گی ھای کہ ھزارگی را از سایر لھجہ ہای فارسی متمایز می سازد وجود الفاظ ترکی است کہ بطور کلی در لھجہ ھای ھراتی و کابلی یافت نمی شود۔ اما بہ رغم این تفاوت، ھزارگی تفاوت دیگر نیز با فارسی دری دارد کی آن ھم بخاطر وجود واژہ ھای مغولی است۔
باری،با یک بر رسی کلی می توان گفت کہ تفاوت ھزارگی با فارسی ھمانند تفاوت انگلو رومانی با انگلسی جیپسی است کہ در ھر دو زبان بیگانگی فراوان بہ ویژہ در الفاظ و ھمچنین دوگانگی در ساختار دستور زبان ھا ھویدا است۔
حسن فولادی پیش ترگ رفتہ دہ بارے تاریخی زیبونی مودومی آزرہ نیمیشتہ مونہ " تحقیقات و
بررسی ھا نشان می دھد کہ ھزارہ ھا زبان اصلی شان را تدریجا فراموش کردہ و بہ مرور اعصار
زبان فارسی را بہ حیث زبان شان اتخاذ کردہ اند۔این تحقیقات نمایانگر این است کہ از قرن سیزدہ
تا قرن شانزدہ عدۂ در این سرزمین (ھزارستان) بہ زبان مغولی سخن می گفتہ اند۔
حسن فولادی نتیجے تورای شی ای استہ کی"ھزارہ ھا زبان اصلی شان را در دوران قرن شانزدہ
تا نوزدہ فراموش کردہ و در مدت قرون مزبور زبان جدیدی آموختہ اند کہ ھمان فارسی است۔
ظہیرالدین بابر بلدے ازی کی ایندوستو(ھند) رہ تای دیست خو بیرہ دہ رای خو از ازاریستو ام تیر موشہ۔ دہ بارے مردومی ازی مونتقہ (ازاریستو) دہ کیتابی "تزک بابری"خو نیمشتہ مونہ کی مردومی ازاریستو از ووروغی(نسل)ازمو یہ یا از نزری رنگ و جیبار از مو وری استہ لاکین زیبون شی فامیدہ نموشہ۔
مرتضی مطھری نیمیشتہ مونہ کی۔ "در دربار سامانیان با ھمۂ اصالت در نژاد ایرانی، زبان فارسی
بہ ھیچ وجہ ترویج و تشویق نشدہ است، و وزرا\ء ایرانی آنھا علاقہ ای بہ زبان فارسی نشان نمی دادند
ھمچنان کہ دیالمۂ ایرانی شیعی نیز چنین بودند۔ بر عکس در دستگاہ غزنویان ترک نژاد سنی مذھب
متعصب، زبان فارسی رشد و نضج یافتہ است۔
این ھا می رساند کہ علل و عوامل دیگری غیر از تعصبات ملی و قومی در احیاء و ابقای زبان
فارسی دخالت داشتہ است۔ صفاریان توجہ شان بہ زبان فارسی بودہ است، آیا علت این امر نوعی
تعصب ایرانی و ضد عربی بودہ است یا چیزی دیگر؟ مستر فرای می گوید: شاید دودمان صفاری
کہ تباری از مردم فرو دست داشتند فارسی نوین را پیشرفت دادند،زیراکہ یعقوب پایہ گذار آن،عربی
نمی دانست، و بنا بہ روایت خواھان آن بود کہ شعر بہ زبانی سرودہ شود کہ وی بداند، علی ھذا علت توجہ صفاریان بیشتر بہ زبان فارسی، عامی و بی سواد بودن آنھاست۔۔۔ (میراث باستانی ایران سفے 387 )
تیمور خانوف دہ کیتابی"تاریخ ملی ھزارہ" خو نیمییشتہ مونہ۔ عناصر ترکی در زبان ھزارگی بیشتر
از عناصر ترکی در زبان تاجیکی می باشد، مخصوصا نام ھای علوفہ و بوتہ ھا تقریبا اکثر ترکی
ھستند، ولی بصورت کلی عناصرتاجیکی (فارسی و دری) بیشتر ازعناصر ترکی در زبان ھزارہ
ھا نقش بازی می کردہ است، دلیلش ھم آنست کہ پیش از حملات چنگیز خان بہ افغانستان فعلی، مردم
تاجیک منطقۂ غور را اشغال نمودہ و بشکل ھمسایہ با ھزارہ ھا کہ بعدا در آنجا رخنہ کردہ بودند
بود و باش داشتند۔
تاجیک ھا اکثریت نفوس شھری مملکت را در بر می گیرفتند و اکثر محققین این حقیقت را تایید
می نمایند کہ در شروع قرن شانزدہ تاجیکھا اکثریت ساکنین شھر را تشکیل می دادند۔ در تمام قرون
وسطی زبان تاجیکی در شھر ھای ھرات،قندھار،کابل وغزنی زبان مسلط بود۔
مردم تاجیک تاثیرات زیادی بر روابط اقتصادی و اجتماعی ملیت ھزارہ وارد ساختند کہ با در نظر
گرفتن پارۂ از خصوصیات ملی ھزارہ ھا می توان گفت:آن تاثیرات شامل پیدائش کلتور، فرھنگ و
روابط عمدۂ اقتصادی و اجتماعی در بین ملت ھزارہ بودہ است۔
خوانین ھزارہ توانستہ بودند طی قرن نوزدہ دربار ھای مشابہ با دربار ھای ایران و تاجیک برای
خویشتن بسازند۔ در دربار خان ھا با فئودالہای ھزارہ حتی تا حال حاضر نیز نوشتہ ھای کلاسیک
فارسی قدیمی از قبیل شاھنامۂ فردوسی، دیوان حافظ، آثار سعدی و رودکی مورد استفادہ قرار
می گیرد۔
در بعضی از آثار ونوشتہ ھای مربوط بتاریخ ھزارہ ھا،موضع یا سوال انکشاف دین اسلام بہ مشاہدہ
رسیدہ است، کہ بہ علت دلچسپی و اھمیت این موضوع در تاریخ ملت ھزارہ اندکی مکث می نمایم۔
برای ما نیز موضوع مذکور، بدان جھت اھمیت دارد، کہ چرا، ملت ھزارہ مراسم دینی و روحانی
را از ملت ھای ایرانی و تاجیکی بصورت کامل تقلید کردہ اند؟ نہ تنھا مراسم دینی و روحانی، بلکہ
علاوہ بر اعتقادات دینی، خط و املاء زبان ایرانی و تاجیکی نیز مورد تقلید قرار گرفتہ اند۔
(تاریخ ملی ھزارہ سفے 39 تا42 )
ای تورائی ازو دانیش مندا قد تاریخ نیمیشتہ گرا استہ کی دہ بابدی (بابت)تورکا قد موغولا اوشرون شی فقد سون دووری مرکزی ایشیا(آسیا) بودہ۔ دہ آلیکی اگہ جونوبی ایشیا رہ دہ نزر بیگری، دہ ای مونتقہ ام اوروغی زرد از گا تا گا رہ باشیندے شی بودہ۔ اگہ مو مرکز قد جونوبی ایشیا رہ دہ بارے شی کم زرہ غووج تر فیکر کنی بلدے مو ای تورہ وازے موشہ کی دہ بینی جونوب قد مرکزی ایشیا دہ کم مونتقہ استہ کی مردومی آرین، دراوڈ قد بازی اورغی دیگہ دہ اونجی زیندگی مونہ،باقی جونوب شرقی ایشیا زوری شی اوروغی (نژاد)زرد استہ۔ مسلن آسام،نیپال، برما،برونائی دارالسلام،تائی لینڈ،سینگاپور،فیلپائن،اینڈونیشیا،ملائشیا و غیرہ۔
اگہ مو سون دووری تاریخی جونوبی ایشیا روی کنی،دہ اینجی ام ای تورہ بلدے از مو وازے موشہ
کی دہ مونتقے جونوبی ایشیا ام اوروغی زرد از گا تا گا رہ باشیندے شی بودہ۔ سبط حسن یگ
دانیشمندی پاکیستانی دہ کیتابی"پاکیستان میں تہذیب کا ارتقاء" خو نیمییشتہ مونہ کی از نیزدیگی
مونجودرو(موھانجودارو) مونتقے ارپپہ(ھراپا)کاڈووائی سر دہ گیر امدہ کی از اوروغی دراوڈ قد
موغول استہ۔
یگ نیمیشتہ گری نامی غرب "ھنری لوکاس"نیمیشتہ مونہ کی:" دست ساختہ ھایی کہ ازھاراپا و
موھانجودارو بہ دست آمدہ،نشان می دھد درۂ سند در حوالی ھزارۂ ق م از جمعیتی پر کوش انبوہ
بودہ است۔ پیداست ترکیب جمعیت ساکن این درہ از نژاد ھای بسیار و از جملہ نژاد مغولی بودہ است۔ (تاریخ تمدن سفے 71 ترجمہ دکتور عبدالحسین آذرنگ)
اسحاق محمدی دہ نوبدی چاردوومی "طلوع فکر" نیمیشتہ مونہ کی"زوری دانیشمندا دہ بلے ازی تورہ یقین درہ کی آزرہ او قوم استہ کی از یگجای شودے رقم رقم ووروغا دہ ووجود امدہ کی بونیادی اسلی شی رہ تورک موغولی گینہ گی و او موغولائی کی دہ زمانے چنگیز خان دہ ازاریستو امدہ،تشکیل میدیہ۔ پیش ترگ رفتہ از قولی تاریخ نیمیشتہ گری ایرانی عبدالعظیم رضایی نیمیشتہ مونہ کی دہ زمانائی 250 پیش از میلاد دہ وولایدی کانسوی چین دہ بینی قبائیلی ھون قد یوچی کلو جنگ موشہ کی دہ آخیر شی قبائیلی یوچی مجبور شودہ از مونتقے از خودون خو کود کدہ از دریائی ایلی قد تارم تیر شودہ دہ مرکزی ایشا خودون خو میرسننہ۔
لاکین دہ اینجی یوچی یا قبائیلی جائی ساکا رہ سون دووری جونوب دووندہ مونتقے بینی آمو دریا
قد سیر دریا رہ تائی دیست خو میرہ۔ پیش رفتہ از نبیرے یوچی قبائیل دہ نامی کوشان از دریائی
آمو قد دریائی سیند تیر شودہ، تا مونتقے سیند رہ تای دیست خواووردہ اوکومد مونہ۔ ای کی یوچی
یا از اوروغی(نژاد)موغول بودہ، ای تورہ رہ جواھر لعل نھرو،سید عسکر موسوی،سوراغ سورچی گری روسی الیگزینڈر بلینٹسکی قد سوراغ سورچی گری امریکائی ویل ڈیورانٹ ام تسدیق مونہ۔ غیر ازی سوراغ سورچی گرائی آزرہ از قبیلی حیدرعلی جاغوری ،محمد عیسی غرجیستانی قد یزدانی ام آزرہ رہ از ووروغی تورک موغول یا اوروغی زرد موگیہ۔ امیر خسرو(دھلوی) کی از آزرے لاچین استہ،خود خو تورک موگہ،مسلن۔
ترک ھندوستانیم من ھندوی گویم چو آب
شکر مصری ندارم کز عرب گویم سخن
تورہ کوتا ای کی از کوشانی یا گیریفتہ دیگہ تورکا قد موغولا یا سیلسیلے بادشایونی ارغونیہ کی دہ جونوبی ایشیا اوکومد کدہ میہ، غیر ازی دورے اوکومدی کوشانی یا کی رائیبا(راھبان) از جونوبی ایشیا دہ بامیو امدہ تبلیغ خو دہ زیبونی سنسکیریت موکد یا مردومی آزرہ کی از سالائی سال دہ جونوبی ایشیا یا پاکیستانی آلینہ بلدے کار کدو امدہ رفتہ، ای رابیتے دور دیرازی بینی مردومی ام دہ بلے زیبونی مردومی آزرہ کلو اسر اندختہ۔ امزو زیبونی آزرگی از نزری رقم روقومی آوازای خو قد زیبونائی ایندی(ھندی) و اوردو کلو نیزدیکی درہ۔ پروفیسر شرافت عباس دہ نوبدی داوومی طلوع فکر نیمیشتہ مونہ: زبان ھزارگی از نظر صوت و آھنگ کلمات، بیشتر بہ زبان ھای ھند آریائی قرابت دارد تا فارسی۔(دوام درہ)
سه شنبه نهم تیر 1388
غزل
آودیدای خو وختی لیلگگ مونی تو
آر روز شونہ مرہ جیگرگ مونی تو
دمیم بور موشہ قبغدہ کدہ کی
چیم خو دوور مہ کش گیرگ مونی تو
دہ پیش تو کی مئیم بوگی قد ازمہ
آر غیتا چرہ غیر غیچگ مونی تو
از بستی کی غدر تو بمبلا نی
ما بیچارہ رہ اوش گومگ مونی تو
مالوم امی رقم موشہ کی الئ
پیش از توی مرہ چیم ترسگ مونی تو
غزل از حنیف نایاب
پنجشنبه بیست و یکم خرداد 1388
پیور پاکیستانی
آبے قوربو بـچےخو موگہ آو رہ تو پانی بوگی
نانے مرہ اوش کو بچیم آجئ نانی بوگی
موگہ زیبون از مو آلی رفتہ بیخی کنڈوم شودہ
کو شیش کو تو دیگہ زیبو رہ خوب دہ روانی بوگی
دہ گیرد و بر خو توخ کو تو آر کس کی آزرگی موگہ
مزاق شی رہ اڑاو کدہ لالئ اوغوستانی بوگی
دونیا کلو ماڈرن شودہ دہ ای دور و زمو الئ
مامای خورہ خاتون شی رہ نغچی نہ،''ممانی''بوگی
مو قوم مو بیجرگہ استہ تو خود خو از شی دور بیکو
چمچے سیا پیچہ شودہ شیرہ یاری جانی بوگی
پروای شی نکو کی امدے از اولبی کوتل،سر ازو
قد آر نفر تو خود خو رہ پیور پاکیستانی بوگی
اوردوی تو خوب کی رو شونہ بیسم ازوختہ میتنی
ار جای کی رافتی خود خورہ ''راجاھندوستانی'' بوگی
آزرہ چیمای شی تنگ استہ بیخی بلدے مو ننگ استہ
تو خود خو توخ آزرہ نگی پٹھویی ایرانی بوگی
دوختر خو موگہ او جانی تو گب مرہ خو گوش کنو
سھیلی خو کی اوش کدی تو اوف اللا جانی بوگی
موگہ کی پیشی مردوما تو توخ کو کوچرایی نکو
یاد تو بشہ تو نام خورہ آغئ نگی رانی بوگی
قوربو الئ تو ای رہ بوگی ازکوجای تو کم موشہ
اگہ تو سر خو بال کدہ خود خو غرجیستانی بوگی
آغئ جانی تو ام اگہ زیبون خورہ پورموشت کدی
مجبور موشی تو خود خورہ بے نام و نیشانی بوگی
چهارشنبه بیست و سوم اردیبهشت 1388
لالی آغی، منده نشنید
ده اومیدی ازی استوم آرکس ده ای خانه میه
ده دیل جمی قد اوقادی خوش امده بی ازی کی قاش
پیشنه شی توروش شونه موسخندی کده پس وازگشت مونه
ده اینجی مو وشومو ده باره زیبو قد تاریخی آزره تول ترزو مونی
شوروئی ازی ره قد یگ قسته آزرگی مونی
قوما کی خانینده موشه
قوما کی خانینده موشه زیبون خوره در ی موگه
رقمی ایرانی وری موناره بربری موگه
موگه ارکس دری بوگه او خیلی موتبر موشه
از قند وناباد ام کده توره شی شیرین تر موشه
موگه کی او بمو خودا دری چی خوب زیبو استه
امی خود شی ده اسل خو زیبونی آزرگو استه
موگه آرکس دری موگه دان شی کلو خوش بوی موشه
پیشنه شی اگه کل بشه او خود بخود پور موی موشه
آبی ره کی مادر بوگی مغزای کور مو واز موشه
بیه مو کی کوتا بشه پن شش قریش دیراز موشه
موشه ره کس میشه بوگه بینی شی یگ قریش موشه
یا او اگه کوسه بشه کلله شی پور از ریش موشه
از خاتیری دری موگه مو قومی پیش رفته استه
دیگرو ره پس پورته کده از پگ مو بر جسته استه
موگه امی دری یه کی ده دونیائی گومو موبره
آدم کی ده زیمی بشه یگ کئی ده آسمو موبره
موگه لوز ره کی مو موگی بیجای وبد نومود استه
آزره خودشی اید خیل نیه زیبونشی ام مولمود استه
قوما وختی دری موگه لبای خوره کیل کوز مونه
تاجیگ وایرانی وری کوشیش کده چی پوز مونه
قوما آرچی کی پوز مونه او فارس و نه تاجیگ موشه
غیتائی کی پوزینگ مونه دان شی یکرته جیگ موشه
مورچه کی دوره مار مونه میزنه خود خو اوگار مونه
بیبختی خو شیله ناقی خود خو قلم قچار مونه
رنگ و جیبار مو موغولی زیبون مو تاجیکی شوده
ای سادگی ره توخ الی اجب کاری چبکی شوده
آرکس خود شی مولمود استه زیبون موره مولمود موگه
ده آلی کی اید خیل نیه او خود خو کاردی لود موگه
آزره دری زیبون ازمو از خود خو نه از کس شوده
آخیر شی کی منزیل نیه ده او رقم را رس شوده
مو خانیندای مو آرقدر زیبون خوره دری موگه
دری گویا بسم موره موش خور وبر بری موگه
زیبونی غیر بلده ازمو زنجیری غولامی استه
زنجیر ارچی کی خوب بشه بلده مو بد نامی استه
زنجیری غولامی غدر بلده غولام شیری موشه
از پای خو اید خلاس ننه ده دیل شی خوب گیری موشه
